Rosa Montero: De heilige van dit boek is Marie Curie

Geplaatst door op 7 april, 2016 in Nieuws, Recensie | 0 reacties

Rosa Montero: De heilige van dit boek is Marie Curie

Rosa Montero (Madrid, 1951) begon haar schrijverscarrière in 1976 als journalist en later hoofdredacteur bij El País. In 1979 publiceerde ze haar eerste roman ‘Crónica del desamor’. Inmiddels heeft ze zo’n 26 romans, verhalenbundels en kinderboeken op haar naam staan en is ze een van de bekendste Spaanse schrijfsters van dit moment.

Toen Rosa Montero het dagboek van Marie Curie las, had ze net haar man verloren. Het dagboek inspireerde haar tot het schrijven van ‘Het absurde idee je nooit meer te zien’ (originele titel: ‘La ridícula idea de no volver a verte’). Marie Curie schreef het dagboek na het plotselinge overlijden van haar man Pierre Curie in 1906. De herkenning is dan ook groot: beide vrouwen hebben hun grote liefde plotseling verloren – Rosa door een ziekte, Marie door een stom ongeluk – en moeten dit trauma zien te verwerken. ‘Het absurde idee je nooit meer te zien’ is Monteros persoonlijke verhaal over de pijn, het gemis en verdriet over dit verlies. Maar het is vooral een ode aan Marie Curie die, ruim een eeuw eerder, baanbrekend werk deed voor de wetenschap én de vrouwenemancipatie.

 

Marie Curie

Rosa Montero zegt het zelf nog stelliger: “De heilige van dit boek is Marie Curie.” Haar fascinatie en bewondering voor deze bijzondere vrouw verbaast mij niet; ook in eerdere boeken hield Montero zich al bezig met de positie van de vrouw. En Marie Curie was écht uniek:

Marie Curie was niet alleen de eerste vrouw die de Nobelprijs kreeg en tot nu toe de enige die er twee kreeg, maar ook de eerste die aan de Sorbonne afstudeerde in de exacte wetenschappen, de eerste in Frankrijk die in die wetenschappen promoveerde, de eerste die hoogleraar werd… ze was op zo veel gebieden de eerste dat het onmogelijk is ze allemaal te noemen. Een absolute pionierster. […] in zijn toespraak benadrukte president Mitterand ‘het voorbeeldige gevecht van een vrouw’ in een samenleving waarin ‘intellectuele beroepen en openbare functies waren voorbehouden aan mannen’.

Een gevecht was het zeker! De van oorsprong Poolse Maria (Manya) Sklodowska kreeg haar Nobelprijzen – in 1903 voor natuurkunde samen met haar man Pierre en in 1911 voor scheikunde – niet voor niets. Thuis was er geen geld om te studeren. Dus ging ze werken als gouvernante om de studie van haar zus Bronia te betalen, daarna zou Bronia hetzelfde voor haar doen. Bijna was ze in Polen gebleven om voor haar vader te zorgen, zoals van vrouwen in die tijd werd verwacht. Als het uiteindelijk dan toch lukt om een succesvolle wetenschapper te worden, wordt ze regelmatig gepasseerd door mannen. De strijd die zij moest leveren om haar ambities waar te maken getuigt dan ook van uitzonderlijke moed en doorzettingsvermogen. Misschien herkende Montero ook hier iets in; zelf was ze de eerste vrouw die in 1978 de Manuel del Arco prijs kreeg voor haar journalistieke werk bij El País.

 

Hashtags

Opvallend is het gebruik van hashtags in dit boek. Op papier lijkt dat in eerste instantie nogal onzinnig. Maar al snel wordt de functie ervan duidelijk. Als je de lijst met alle gebruikte hashtags bekijkt, zie je in één oogopslag wat de belangrijkste thema’s zijn in dit boek.

  • #Ambitie
  • #Toeval, #Toevalligheid
  • #SchuldgevoelensVanDeVrouw
  • #ZwakteVanDeMan
  • #Geluk
  • #DoenWatJeHoortTeDoen
  • #JeVaderEren, #JeMoederEren, #JeOudersEren
  • #Intimiteit
  • #Lichtheid
  • #PlaatsVanDeVrouw, #PlaatsVanDeMan
  • #Mutant
  • #Woord
  • #Zonderlingen

Montero wil vooral vertellen wie Marie Curie was; als vrouw, moeder, echtgenote en dochter. Het dagboek en de brieven die ze schreef geven ons een intiem inkijkje in het leven van Marie Curie en de tijd waarin ze leefde. Montero kiest daarvoor bewust het vrouwelijk perspectief. De hashtags zijn de onderwerpen die niet alleen een rol speelden in het leven van Marie Curie, maar ook in haar eigen leven. Door haar gedachten en gevoelens af te wisselen met anekdotes en citaten van Marie Curie, ontstaat een zeer persoonlijk verhaal over twee vrouwen die – met ruim een eeuw ertussen – veel gemeen hebben.

 

De andere Marie Curie

Marie Curie was een vrouw met weinig opsmuk die leefde voor de exacte wetenschappen en zichzelf daar vrijwel helemaal voor wegcijferde. Ze is vooral bekend als ontdekker van de radioactieve elementen radium en polonium en stierf vrij jong aan de gevolgen daarvan. Geen wonder als je leest hoe er toen met radioactiviteit werd omgegaan!

Het stralende, krachtige radium prikkelde de fantasie van de mensen. […] Onmiddellijk gingen wetenschappers uit de hele wereld onderzoek doen naar medische toepassingen van hun ontdekking […] en het enthousiasme werd zo groot dat men het nieuwe element op een onbezonnen en gevaarlijke manier begon te gebruiken voor van alles en nog wat, alsof het de balsem van Fierabras was. Er werd bijvoorbeeld radium toegevoegd aan cosmetica, aan gezichtscrèmes die er zogenaamd voor zouden zorgen dat je eeuwig jong zou blijven, aan lippenstift, aan middelen om je haar sterker en mooier te maken, aan tandpasta voor parelwitte tanden en de bestrijding van cariës en aan wonderzalfjes tegen cellulitis. De tekst van een advertentie van de crème Alpha-Radium luidde als volgt: ‘Radioactiviteit is van essentieel belang voor het gezond houden van de cellen van uw huid’.

Maar er was ook een andere kant van Marie Curie die onderbelicht is gebleven. In ‘Het absurde idee je nooit meer te zien’ zien we de vrouw achter de wetenschapper; een zeer gepassioneerde en zelfs sensuele vrouw die zich ook helemaal kon overgeven aan de liefde. En ontroostbaar was door het verlies ervan. Dat is de Marie Curie waar Rosa Montero zich in herkent en de reden dat ze dit boek schreef: “een alchemistische poging om het lijden om te zetten in schoonheid.” Wat mij betreft is ze daar in geslaagd!

Boekrecensie Montero

Deze recensie is geschreven voor het Latin E-Magazine april 2016.

 

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *